Over de Veluwe

Waar ligt de Veluwe?

De Veluwe is een stuwwal- en zandverstuivingslandschap in de provincie Gelderland in het midden van Nederland. Het gebied beslaat ruwweg 900 tot 1.100 km² en wordt begrensd door:

In het westen en noorden: de voormalige Zuiderzee (nu IJsselmeer en Veluwemeer)
In het oosten: de rivier de IJssel
In het zuiden: de rivier de Rijn en het Gelderse rivierengebied
In het zuidoosten: de Gelderse Vallei, gescheiden door de rug van de Utrechtse Heuvelrug

Nationaal Park De Hoge Veluwe, gelegen tussen Arnhem, Ede en Apeldoorn, is het bekendste deel en omvat circa 5.500 hectare aan heidevelden, zandverstuivingen en bosgebieden. Naast het nationaal park bevat de Veluwe ook het Nationaal Park Veluwezoom bij Rheden, met uitzichten over de IJsselvallei.

Het hoogste punt van de Veluwe is de Leuvenumse Bossen ten noorden van Harderwijk, maar de bekendste heuvelrug bevindt zich bij de Posbank (gemeente Rheden) op circa 110 meter boven NAP. De Veluwe is voor het overgrote deel bebost — voornamelijk met naaldbos, beukenbos en gemengd bos — maar herbergt ook uitgestrekte heidevelden en stuifzanden die als relatief zeldzaam landschapstype in Europa gelden.

Gemeenten

De Veluwe omvat 15 gemeenten. Sommige gemeenten liggen geheel op of rondom de Veluwe; anderen overlappen gedeeltelijk met aangrenzende gebieden zoals de Gelderse Vallei of het rivierenland.

Apeldoorn Evenementen → Epe Evenementen → Heerde Evenementen → Hattem Evenementen → Nunspeet Evenementen → Harderwijk Evenementen → Elburg Evenementen → Ermelo Evenementen → Putten Evenementen → Barneveld Evenementen → Ede Evenementen → Wageningen Evenementen → Nijkerk Evenementen → Rheden Evenementen → Brummen Evenementen →

De grootste gemeente is Apeldoorn met ruim 170.000 inwoners. Kleinere gemeenten als Hattem en Elburg zijn bekend om hun goed bewaarde historische binnensteden en vestingstructuren. De gemeente Ede grenst aan Nationaal Park De Hoge Veluwe en is met circa 120.000 inwoners de op een na grootste gemeente van de regio.

Wat te doen op de Veluwe?

Wandelen en fietsen

De Veluwe beschikt over meer dan 6.000 kilometer aan wandel- en fietspaden. Het knooppuntensysteem voor fietsers stelt bezoekers in staat routes van elke gewenste lengte samen te stellen. Populaire routes lopen door de Hoge Veluwe, langs de Posbank en door de Leuvenumse Bossen. Lange-afstandswandelpaden zijn onder meer het Groot Veluws Pad en het Pieterpad.

Dieren spotten

De Veluwe herbergt de grootste vrije populaties edelherten, reeën en wilde zwijnen van Nederland. In de herfst is het bronstseizoen van het edelhert een toeristische trekker. Nationaal Park De Hoge Veluwe heeft ook wisenten. Roofvogels als de buizerd, havik en de zeldzame zwarte ooievaar zijn aanwezig. Nachtelijke uitstapjes naar heidevelden bieden kans op het horen van de nachtzwaluw.

Cultuur en musea

Het Kröller-Müller Museum in Nationaal Park De Hoge Veluwe is een van de grootste musea voor moderne kunst in Europa met werken van Van Gogh, Picasso en Mondriaan, aangevuld met een beeldenpark van 25 hectare. Andere culturele bezienswaardigheden zijn het Apeldoornse Paleis Het Loo (koninklijk paleis), het Airborne Museum in Arnhem en de historische binnenstad van Harderwijk met zijn Zuiderzeemuseum.

Watersport en Randmeren

De westelijke rand van de Veluwe grenst aan de Randmeren (Veluwemeer, Nuldernauw, Wolderwijd en Nijkerkernauw). Deze meren bieden mogelijkheden voor zeilen, kanoën, kitesurfen en strandsport. De jachthavens van Harderwijk, Elburg en Nunspeet zijn startpunt voor tochten over de Randmeren.

Markten, festivals en evenementen

Elk seizoen brengt een rijke agenda van boerenmarkten, ambachtelijke markten, cultuur- festivals en sportevenementen. Bekende jaarlijkse evenementen zijn de braderie van Harderwijk, de Apeldoornse Jazz- en Klassiekdagen, de Elburger Visfestival en verschillende heidedagen rondom de bloeiende heide in augustus en september. VeluweLeeft.nl biedt een actueel overzicht van alle evenementen in de regio.

Seizoenen

🌱 Lente (maart – mei)

De bossen kleuren groen en de eerste bosanemonen en wilde hyacinten bloeien. Wielrenners en wandelaars keren terug na de winter. Het is het seizoen voor jonge reekalfjes en neststrengelende vogels. Drukte is beperkt, waardoor dit een favoriet seizoen is voor rustige natuur-uitstapjes.

☀️ Zomer (juni – augustus)

Het hoogseizoen op de Veluwe. Festivals, buitenmarkten en sportevenementen bereiken hun hoogtepunt. Nationale parken zijn druk bezocht; vroeg vertrekken of een doordeweekse dag kiezen is aan te raden. De Randmeren zijn populair voor zwemmen en watersport. Warmste periode, ideaal voor meerdaagse fietsvakanties.

🍂 Herfst (september – november)

Het bronstseizoen van edelherten in september en oktober is een unieke ervaring op de Veluwe. In augustus–september bloeit de heide paars. De bossen kleuren geel, oranje en rood. Minder drukte dan de zomer, maar de evenementenagenda is nog steeds gevuld met herfstmarkten, oogstfeesten en theaterproducties.

❄️ Winter (december – februari)

De Veluwe is ook in de winter de moeite waard. Kerstmarkten in historische binnensteden (Apeldoorn, Elburg, Harderwijk) trekken veel bezoekers. Bij sneeuw zijn de heidevelden en zandverstuivingen spectaculair. Musea en overdekte attracties bieden een goed alternatief op regenachtige dagen.

Bereikbaarheid

Auto

De Veluwe is goed bereikbaar via de A1 (Amsterdam–Apeldoorn–Deventer), de A28 (Utrecht–Amersfoort–Zwolle) en de A50 (Arnhem–Apeldoorn–Zwolle). Vanuit Amsterdam rijdt u in circa 70 minuten naar Apeldoorn; vanuit Utrecht in circa 50 minuten. Parkeerplaatsen bij nationale parken en uitvalsbases zijn doorgaans betaald in het hoogseizoen.

Trein

Apeldoorn, Ede-Wageningen, Barneveld en Harderwijk zijn rechtstreeks per trein bereikbaar vanuit Utrecht, Amsterdam en Arnhem. Intercity-verbindingen rijden meerdere keren per uur. Vanuit Apeldoorn rijdt Connexxion buslijnen naar delen van de Hoge Veluwe en omliggende dorpen.

Bus en OV

Connexxion en Syntus verzorgen de regionale buslijnen op de Veluwe. Op zomerdagen rijdt de speciale De Hoge Veluwe Expressdienst tussen Arnhem Centraal en de parkingangen. In de binnenparken zijn gratis witte fietsen beschikbaar. Buiten de zomer is de busfrequentie in landelijke gebieden beperkt; een eigen fiets of auto is praktischer.

Fiets

De Veluwe beschikt over een uitgebreid knooppuntenstelsel voor fietsers met meer dan 100 knooppunten. Mountainbike-routes zijn aangelegd in de Hoge Veluwe en rondom Nunspeet. OV-fietsen zijn beschikbaar op de grotere treinstations. Elektrische deelfietsen zijn beschikbaar in Apeldoorn, Ede en Harderwijk.